Kiswahili - Swahili linguas

• Kiswahili categorias del genere
• Kiswahili personalia categorias
• Kiswahili verbalia praefixos del tempore et mode
• Kiswahili verbalia suffixos
• Kiswahili auxiliaria verbas +wa
• Kiswahili verbalia negationes
• Kiswahili syntaxes

origines

Суахили-русский словарь. Kamusi ya kiswahili-kirusi 1961 Д.А.Ольдерогге
"karibu kwangu" Jacob Knight
Wesley Oisebe

Kiswahili syntaxes

syntactica ordines

subiectos + praedicatos + obiectos

• mtoto anacheka = una infantes ridere, timu ilipata kikombe = una turmas-companias praeterite obtinere cuppam,

subiectos possibile quoque sequere praedicatum:

• wasomaji wameniletea barua ~ wameniletea wasomaji barua = pluria lectores praeterite me inviare-mittere epistulam-litteram,

modificatos + modificatores

• mzigo mzito = oneris gravia, vikombe vyeupe viwili = cuppas blanca 2,

modificata substantivos + possessores + pronomines-determinantes + adiectivos + numerales + modificantia substantivos

• mwavuli wako mweusi = una umbrella tua negra, kikapu chake kipya chenye kuni = una corbis sua nova col lignee,

verbas + complementos

• watakaa kwa muda wa juma moja huko Nairobi = (ista-pluria-personas future) permanere prol periode del septimanae una inel Nairobi,

temporalia et localia complementos possibile et praecedere et quoque sequere sententiam

interrogativa vocabulis quoque possibile et praecedere et sequere sententiam

coniunctiones

na [= et]

• gazeti hili hutolewa mara nne kwa mwezi na bei yake ni shilingi 15 = publicationes-diurnalia ista se publicare vice 4 per mense et pretiis sua essere shilinge 15

na quoque habere comitativa et possessiva significationem

• nilikuwa na keki = me praeterite habere una panicium, kulikuwa na kijana = ista-loce praeterite existere una iuvenis,
  

(ya) kwam(ba), kuwa, kama [= ut]

• aliniambia kwamba alikuwa akifanya kazi huko kwa muda mrefu = una-personas-praeterite-dicere, ut una-personas-praeterite-permanere laborante ecce-illa-loce prol periode longa
• alisema kuwa skuli hii itajengwa katika mwaka ujao = una-personas-praeterite-dicere, ut scholas ista una-future-constructa durantel anne proxima-sequenta

conionctionem possibile substituere suffixos +e del optativa mode

• mtengezaji anatamani wasomaji waandike wanavyofikiri juu ya gazeti hili = una-editores-redactores desiderare (ut) (omnia)-multa-lectores scribere, quem illos-cogitare (ad)circal publicatione-diurnalia ista
  

kwani, kwa kuwa, kwa sababu, (kwa) maana [= ista causae, ut]

• matayarisho ya sikukuu yaliachwa kwa kuwa mji na vijiji vilikuwa katika kazi ya kutengeneza uharibifu ulioletwa na mvua nyingi = preparationes del festivitate praeterite-discontinuare ista causae, ut pluria-urbes et pluria-villaticos praeterite-essere inel labore del emendatione-reparatione del damno(e), quos praeterite-apportata abel pluviae pluria

basi, (kwa) hivi, hivyo [= , et ista causae ...]

• kwa sababu wenyeji hawakulima mashamba basi hatukuweza kupata vyakula = prol causae ut (omnia)-pluria-locales ne-plantare hortum-campum prol ista causae ne-nos-possibile ut-discooperire pluria-nutrimentum
• wanafunzi walifahamu kuwa wamekwisha kutimia adhabu kwa kosa lao, kwa hivi huwakuridhika kupewa adhabu nyingine kwa kosa moja = pluria-studentes praeterite-comprehendere, ut illos-perfecte-complere completionem del-punitione prol culpae ista, prol ista causae ne-illos-consentire praescripta(donata) punitione alia(nova) prol culpae (ista)una(identica-antiqua)

ili, kusudi [= intentione, ut ] (praedicatos subordinata usuale optativa-conditionalia mode)

• alimwita mkuu wa kura ili amtilie alama hizo katika majina ya wajumbe = una-personas-praeterite-vocare una-capitaneum del electione-votatione intentione, ut illa-una-personas ista-una-personae (col)locare(scribere) notam ista-pluria - (ad)circal nomine del pluria repraesentante-delegate
• nimekuuliza kusudi nipate hakika = me-perfecte-te-interrogare intentione, ut me-obtenire certitudinem

istos possibile quoque sinel coniunctione

• nakupa fedha hii upate kuninunulia kitabu = me-te-donare monetam ista[, ut] te-potere te-me-coemere librum

kama, ikiwa, iwapo [= sit ]

• kama husadiki mwulize = sit ne-te-credere, interrogare(prol favore)!

ingawa [= etsit ]

• kitabu hiki kinanunuliwa kwa upesi, ingawa bei yake kubwa kuliko vitabu vingine = una-libros ista praeterite-coemere-se rapide, etsit pretios del-ille granda maiorel pluria-libro(e) alia

jinsi (methode), kama (approximante-simile), kadiri (mensurae) [= sicut ] (praedicatos subordinata habere coniunctiva-relativa vyo infixum)

• funga magunia haya jinsi alivyofunga = (me petere favorem, ut te) claudere pluria saccum ista talia methode - sicut ista-una-personas praeterite claudere
• nguvu zao zilipungua kama zilivyopungua nguvu za adui = potentias-fortitudines del pluria-ille praeterite decrescere talia mode - sicut decrescere potentias-fortitudines del pluria-inimice.

Kiswahili - Swahili linguas

origines

Суахили-русский словарь. Kamusi ya kiswahili-kirusi 1961 Д.А.Ольдерогге
"karibu kwangu" Jacob Knight
Wesley Oisebe

Kiswahili verbalia suffixos

alterationem +i... / +e... eligere concordantel vocalia harmoniae:

1. +i... postel syllabae col a, u, i
2. +e... postel syllabae col o, e

consonantem +l... insertare postel vocale

+ia dativa

alterationes: +ia, +ea, +lia, +lea

• +patia = recipere prol aliqua personae aut re (< +pata = recipere), +nunulia = coemere prol aliqua personae aut re (< +nunua = coemere),
• alikuletea maua = una-personas praeterite prol te apportare pluria-florem (~ alikuleta = una-personas praeterite te apportare),

+ika statica-potentialia

alterationes: +ika, +eka, +lika, +leka

! impossibile habere subiecta praefixum.

• +vunjika = permanere rupta (< +vunja = rumpere), +twalika = permanere prehensa (< +twaa = prehendere), +someka = disponibilia-possibilia prol legere ~ legenda (< +soma = legere),
• kazi hii inafanyika = labores ista permanere faciente ~ laborem ista possibile facere, mashine hii haiharibiki = machinam ista impossibile corrumpere, barua hii haisomeki = epistulam-litteram ista impossibile legere

+isha causativa

alterationes: +isha, +esha, +iza, +eza, +ya, (p+ya >) +fya, (w+ya >) +vya

• +imbisha = compellare, ut cantare (< +imba = cantare), +ingiza = obligare, ut intrare (< +ingia= intrare), +ogofya = intimidare ~ causare, ut timere (< +ogopa= timere),

+ana reciproca

• +tazamana = reciproce spectare, +juana = reciproce cognoscere,

+ua antonyma

• +vua = disvestire (< +vaa = vestire), +kunjua = devolvere (< +kunja = volvere), +fumbua = aperire (< +kunja = claudere)

+wa passiva

alterationes: +liwa, +lewa

• +shikwa = essere capta (< +shika = capio), +ondolewa = essere remota (< +ondoa = removere),

sequenta suffixos possibile modificare ne omnia, set solummode particularia verbam

+ma statica

• +ungama = abbracciare (< +unga = unire), +otama = incubare (< +ota = sedere),

+ta intensa

• +fumbata = amplectere-abbracciare (< +fumba mikono = unire pluria manum-bracchium), +ambata = agglutinare al alique (< +ambo = glutinis),

reduplicationes

indicare imperfecta continua actionem

• +tafutatafuta = longa tempore inquirere (< +fumba mikono = inquirere-sciscere), +lewalewa = se inebriare (< +ambo = essere ebria),

ordines del affixe

• +changa = colligere
• +changia - dativa
• +changika - statica
• +changiza - causativa
• +changizana - causativa-reciproca
• +changana - reciproca
• +changanya - reciproca-causativa
• +changanyika - reciproca-causativa-statica
• +changanywa - reciproca-causativa-passiva
• +changama -statica-reciproca

Kiswahili - Swahili linguas

origines

Суахили-русский словарь. Kamusi ya kiswahili-kirusi 1961 Д.А.Ольдерогге

Kiswahili verbalia negationes

morphophonologias et morphotacticas

negativa praefixos +si+ sequere subiecta praefixum: wangepata = sit ista pluria personas potentiale recipere > wasingepata = sit ista pluria personas potentiale ne recipere, ningepata = sit me potentiale recipere > nisingepata = sit me potentiale ne recipere

negativa praefixos +ha+ praecedere subiecta praefixum: inapiga = (una animales) praesente battuere > haipigi = (una animales) praesente ne battuere, wanapiga = (ista pluria homines) praesente battuere > hawapigi = (ista pluria homines) praesente ne battuere, tunapiga = (nos) praesente battuere > hatupigi = (nos) praesente ne battuere, tunapiga = (nos) praesente battuere > hatupigi = (nos) praesente ne battuere,

• negativa subiecta praefixos del singularia 1. (ni+ > si+) et 2. (u+ > hu+) personae substituere negativa +ha+ praefixum:
  • napata = me recipere > sipati = me ne recipere
  • unapata = te praesente recipere > hupati = te ne recipere (praesente)

negativa praefixos +si+ modificare verbam col affixe :

imperativa

• 2. personae singularia +Ø > +e: pata = (me mandare, ut te) recipere > sipate = (me mandare, ut te) ne recipere ~ (me prohibere, ut te) recipere
• 2. personae pluralia: pateni = (me mandare, ut vos) recipere > sipateni = (me mandare, ut vos) ne recipere ~ (me prohibere, ut vos) recipere

optativa-conditionalia

• apate = (me desiderare, ut ) ista singula personas recipere > asipate = (me ne desiderare, ut ) ista singula personas recipere ~ (me desiderare, ut ) ista singula personas ne recipere

continuantia-conditionalia

+ki+ > +po+:

• akipata = sit ista singula personas recipere > asipopata = sit ista singula personas ne recipere

potentialia-futura

+nge+:

• angepata = sit ista singula personas potentiale recipere > asingepata / hangepata = sit ista singula personas potentiale ne recipere

impotentialia-praeterita

+ngali+:

• angalipata = sit ista singula personas potentiale recipere > asingalipata / hangalipata = sit ista singula personas praeterite potentiale ne recipere

copulam

+ni substituere si:

• yeye ni mwanahewa = ista-una-personas essere pillotos-aviatores, hivi si vyema = istos ne essere bona,

negativa praefixos +ha+ modificare verbam col affixe :

praesenta-declarativa

• +a+ > +Ø+...+i: apata = una personas recipere > hapati = una personas ne recipere

praesenta-continuantia

• +na+ > +Ø+...+i: anapata = una personas praesente recipere > hapati = una personas (praesente) ne recipere

praeterita

• +li+ > +ku+: alipata una personas praeterite recipere > hakupata = una personas (praeterite) ne recipere

perfecta-resultativa

• +me+ > +ku+: amepata una personas perfecte recipere > hakupata = una personas (praeterite) ne recipere

futura

• +ta+: atapata = una personas future recipere > hatapata = una personas future ne recipere

imperfecta

• > +ja+ (positiva expressiones ne existere): hajapata = una personas (praeterite usque l illa tempore) ne recipere

sequentia

• +ka+ (negativa expressiones ne existere)

habitualia-repetentia

• +hu+ (negativa expressiones ne existere)

Kiswahili - Swahili linguas

origines

Суахили-русский словарь. Kamusi ya kiswahili-kirusi 1961 Д.А.Ольдерогге
"karibu kwangu" Jacob Knight

Kiswahili auxiliaria verbas +wa

auxiliaria verbas +wa

col praeterita praefixe +li+ modificante alia verbam col temporalia suffixe :

praesenta-declarativa

• +a+ indicare praeterite continuantia actionem: alikuwa afikiria = ista una personas (praeterite longa tempe) pensare

praesenta-continuantia

• +na+ indicare praeterite continuantia actionem: alikuwa anawangojea = ista una personas (praeterite longa tempe) illum plure exspectare-sperare

continuantia-conditionalia

• +ki+ indicare praeterite continuantia actionem: alikuwa akifania kazi huko = ista una personas (praeterite longa tempe) permanere laborante (faciente laborem) ecce illa loce

perfecta-resultativa

• +me+ indicare praeterite finita actionem: alikuwa amepata barua = ista una personas (praeterite illa tempore) perfecte recipere litteram-epistulam.

col futura praefixe +ta+ modificante alia verbam col temporalia suffixe :

perfecta-resultativa

• +me+ indicare future finita actionem: atakuwa amesahauliwa = ista una personam (future illa tempore) perfecte dementata obliviscere.

Kiswahili - Swahili linguas

origines

Суахили-русский словарь. Kamusi ya kiswahili-kirusi 1961 Д.А.Ольдерогге

Kiswahili verbalia praefixos del tempore et mode

modum

imperativa

• del 2. personae singularia indicare pura radicales sinel affixe: cheza = (me mandare, ut te) iocare-ludere.
• del 2. personae pluralia indicare radicales col suffixe +eni: chezeni = (me mandare, ut) vos iocare-ludere.

aliqua motionalia verbae utere imperativa praefixum (n+):

• +ja > njoo = (me mandare, ut te) venire,
• +enda > nenda = (me mandare, ut te) ire

optativa-conditionalia

indicare suffixos +e:

• ucheze = te iocare-ludere, sit ... ~ (me desiderare, ut ) te iocare-ludere;
• amwite = (me desiderare, ut ) ista personas singulare vocare iilum;
• mwite = (me desiderare, ut ) (te) vocare illum; nipe kitabu nisome = (me desiderare, ut ) (te) dare librum me legere

continuantia-conditionalia

indicare praefixos +ki+:

• twawaona watu wakilivuka daraja = nos videre multa hominem, quos (continuante praeterite) transire ponte
• nikiwa tayari nitakuja kesho = sit me (sufficiente) preparata, me (future) venire proxima-die (postel mane).

potentialia-futura

indicare praefixos +nge+:

• ningependa kama wewe ungekuja kwangu leo = me potentiale desirere, ut te potentiale venire al me hodie
• ungekitafuta kitabu vyema ungekipata = sit te inquirere librum bona-mode, ista conditione te (illum facile) invenire

improbabilia-praeterita

indicare praefixos +ngali+:

• angalikuja tena ningalimwambia = sit ista una personas venire del nove una alia vice (ista tempore) me al ille dicere
• mti huu ungalianguka ungaliniua = una-arbores ista sit cadere, illos-probabile-me-mortificare

temporalia morphemam situare inel praedicate postel subiectiva (et antel obiectiva) morphemam antel verba radicale.

temporem

praesenta-declarativa

indicare praefixos +a+:

• twajua kusoma = nos sapere (qua mode) legere

praesenta-continuantia

indicare praefixos +na+:

• tunasoma kitabu = nos (praesente) legere librum,
• walikuwa wanatembea = illos plure (praeterite longa tempore) ambulare

praeterita

indicare praefixos +li+:

• alipiga gitaa = illos singulare (praeterite) canere citharam

perfecta-resultativa

indicare praefixos +me+:

• wamefika = illos plure perfecte venire,
• kikombe kimevunjika = cuppas (essere) rupta

futura

indicare praefixos +ta+:

• nitasoma kitabu = me future legere ista librum

sequentia

indicare praefixos +ka+. praecedentia actionem indicare praefixos +li+:

• aliondoka akashika njia = illos singulare (praeterite) partire et viam ire,
• nyakati zilipita urafiki wao ukawa unaanza kufifia = pluria tempores praeterite transcurrere et amicitia del ista pluria personae (se transformare) initiare ut evanescere-disapparescere,

habitualia-repetentia

indicare praefixos +hu+:

• hucheza = aliquos tota tempore ludere

derivationem

reflexiva

indicare praefixos +ji+:

• +jifunika = se cooperire(< +funika = cooperire aliquem),
• +jiuzulu = (se) abire exel office (< +uzulu = demittere aliquem exel office),

Kiswahili - Swahili linguas

origines

Суахили-русский словарь. Kamusi ya kiswahili-kirusi 1961 Д.А.Ольдерогге

Kiswahili personalia categorias

	1. personas		2. personas		3. personas (illos)
	me	nos	te	vos	sing	plur
pronominalia	mimi	sisi	wewe	nyinyi	yeye	wao
possessiva	+angu	+etu	+ako	+enu	+ake	+ao
obiectiva	+ni+	+tu+	+ku+	+wa+
subiectiva	ni+	tu+	u+	m+
negativa	si+	hatu+	hu+	ham+

• mimi ni mwanachuo = me essere studentem,
• yeye alikuwa kiongozi wao = ista-una personas praeterite essere ductores del ista-pluria-personas,
• wamekutana naye (na yeye) = pluria-personas-incontrare col ista-una personae

summalia suffixos +ote (= omnia) congruere personae del qualificata pronomine: sisi sote = nos omnia, nyinyi nyote = vos omnia

subiectiva et obiectiva

• subiectiva morphemas initialel praedicate indicare personam del subiecte
• obiectiva morphemas inel praedicate antel verba radicale indicare personam del obiecte

tutafika = nos (praesente) venire, wamefika = multa personas (praeterite) venire, anakitwaa = illa( persona)s prehendere ista( re)m (praesente), wewe unaweza kununua kitabu hiki = te (ipse) possibile coemere librum ista,

subiectiva praefixos quoque praecedere praedicativum: u nani? = te quos (essere)?

negativa subiecta praefixos del singularia 1. (ni+ > si+) et 2. (u+ > hu+) personae substituere negativa +ha+ praefixum:

• napata = me recipere > sipati = me ne recipere
• unapata = te praesente recipere > hupati = te ne recipere (praesente)

possessiva

• possessiva suffixos col praefixum del genere del possessionem sequere possessionem et indicare personam del possessorem:

mwana wangu = filios mea, vitabu vyako = tua pluria libros, nyumba yake = una domos del ille singulare, shamba langu = campos mea, kikapu chake = una corbis del ille singulare, walikimbilia kwao = pluria homines praeterite currere al loce sua

• terminologiam familiara frequente abbreviare:

babangu < baba yangu = patres mea, mkewe < mke wake = una maritas del ille singulare, wenzao < wenzi wao = pluria amicos del ille pluria

Kiswahili - Swahili linguas

origines

Суахили-русский словарь. Kamusi ya kiswahili-kirusi 1961 Д.А.Ольдерогге

Kiswahili categorias del genere

kitabu kile kizuri kinalaia mezani = libros ista-una bella iacere mensae

personalia

naturalia

substantiva

aliena

componentia

instrumentalia

distantia

proxima

interna

homines, agentes

plantas, lignea res, membris

adiectiva et verbalia substantivas, componentes, terras

vocabulis aliena, animales, familias, domiciliis

fructus, liquores

diminutivos, linguas, deficientes-invalidos

directiones, actiones

supra

sing

plur

sing

plur

sing

plur

sing

plur

sing

plur

sing

plur

substantiva

m(w)+

w(a)+

m(w)+, mu+

mi+

u+, w+

n(y)+, (m)+, Ø+

n(y)+, (m)+, Ø+

j(i)+, Ø+

ma+

ki+, ch+

vi+, vy+

ku+

pa+

mu+

adiectiva

m(w)+

w(a)+

m(w)+, mu+

mi+

m(w)+

n(y)+, (m)+, Ø+

n(y)+, (m)+, Ø+

j(i)+, Ø+

ma+

ki+, ch+

vi+, vy+

ku+

pa+

mu+

demonstrativa

+yu+ ~ yule, huyu, huyo

+wa+ ~ wale, hawa, hao

+u+ ~ ule, huu, huo

+i+ ~ ile, hii, hiyo

+u+ ~ ule, huu, huo

+zi+ ~ zile, hizi, hizo

+i+ ~ ile, hii, hiyo

+zi+ ~ zile, hizi, hizo

+li+ ~ lile, hili, hilo

+ya+ ~ yale, haya, hayo

+ki+ ~ kile, hiki, hicho

+vi+ ~ vile, hivi, hivyo

+ku+ ~ kule, huku, huko

+pa+ ~ pale, hapa, hapo

+mu+ ~ mle, humu, humo

obiectiva

+m(w)+

+wa+

+u+

+i+

+u+

+zi+

+i+

+zi+

+li+

+ya+

+ki+

+vi+

+ku+

+pa+

+mu+

subiectiva

a+

wa+

u+

i+

u+

zi+

i+

zi+

li+

ya+

ki+

vi+

ku+

pa+

mu+

possessiva

wa

wa

ya

wa

za

ya

za

la

ya

cha

vya

kwa

pa

mwa

coniunctiva-relativa

+ye+

+o+

+o+

+yo+

+o+

+zo+

+yo+

+zo+

+lo+

+yo+

+cho+

+vyo+

+ko+

+po+

+mo+

summa

wote

wote

yote

wote

zote

yote

zote

lote

yote

chote

vyote

kote

pote

mote

morphophonologias

• antel consonantem: m+, wa+, ji+, ki+, vi+, n+, u+
• antel vocalem: mw+, w+, j+, ch+, vy+, ny+, w+

personalia generis includere

• hominem (mtu, watu): infantem (mtoto, watoto), filium (mwana, wana)
• agentes: consiliarium (mshauri, washauri < shauri = consilium)

naturalia generis includere

• plantam: arborem (mti, miti), zeam Mays (muhindi, mihindi)
• lignea rem: portam-ostium (mlango, milango),
• membrum: manum (mkono, mikono)
• alium: lunam = mensem = menstruationem (mwezi, miezi)

substantiva generis includere

• adiectiva substantivam: aequalitatem (usawa, -), dimensionem (ukubwa, - < +kubwa = granda), longitudinem (urefu, - < +refu = longa), fraternitatem (udugu, - < ndugu= fratres+familiares)
• verbalia substantivam: unificationem (uunganisho, -)
• componente del summae: pilum del barbae (udevu), barbam (ndevu), 1 reticulum (wavu), multa reticulum (nyavu)
• terram: Angliam (Uingereza, -)
  morphophonologias:
  • antel sonora labiale n > m
  • antel k, p, f, s, t - n > Ø: murum-parietem (ukuta, kuta)

aliena generis includere

• vocabulum aliena (frequente sinel morphemae del genere): cameram obscura (kamera , kamera)
• animalem: avem (ndege, ndege), taurum (ng'ombe, ng'ombe), serpentem (nyoka, nyoka), canem (mbwa, mbwa)
• familiam: familiares-consanguineos (ndugu, ndugu)
• domicilium: domum-casam (nyumba, nyumba)
  morphophonologias:
  • antel sonora labiale n > m: pluviam (mvua, mvua)
  • antel k, p, f, s, t - n > Ø: hyaenam (fisi, fisi), cattum (paka, paka)

componentia generis includere

• fructum (tunda, matunda): citrum sinensia (chungwa, machungwa)
• liquorem: aquam (-, maji), lacteum (-, maziwa)
• componente del collectione: oculum (jicho, macho), dentem (jino, meno)
• alium: problemam (-, matata)

instrumentalia generis includere

• diminutivum: infantem minuscula (kitoto, vitoto ~ infantem (mtoto, watoto) del personalia genere)
• instrumentum: rem (kitu, vitu), cuppam (kikombe, vikombe), alimentum (chakula, vyakula),
• linguam: linguam Suahelica (kiswahili, -), linguam Ruthenica (kirussi, -)
• deficientem-invalidum: caecum (kipofu, vipofu)
• substantiva adverbalia modum (col ki+): infantile (kitoto < mtoto = infantes), militare (kiaskari < askari = milites), civile (kiraia < raia = cives),
• adiectiva adverbalia modum (usuale col vi+): pauce (kidogo < +dogo = minuscula), male (vibaya < +baya = mala), difficile (vigumu < +gumu = difficilia),

distantia generis includere

• infernum (kuzimu)
• actionem: experrectionem (kuamka) , adventum (kufika), introitum (kuingia) ~ anataka kunywa = ista-una-personas desidere(, ut) bibere , kwimba kumekwisha = cantiones perfecte se finire (finita)
• impersonalia localia distantia complimentum aut directionem postel locativa suffixe +ni:

waka"fanya" shauri, kumwendea nyumbani kwake: illos plure "facere" consilium, (ut) ambulare al casae del ille singulare

proxima generis includere

• locum (pahali)
• impersonalia localia superficialia aut proxima complimentum postel locativa suffixe +ni:

pana watu shambani pangu = essere pluria homines (superel) campe mea

interna generis includere

• impersonalia localia interna complimentum postel locativa suffixe +ni:

mna mayai kikapuni mwake = essere pluria ovis inel corbe (panariae) del ille singulare, kisimani mna maji = una fonte existere aquas

locativa praedicatum

utere relativa suffixum del +ko, +po, +mo genere col locativa suffixe +ni:

• mpaka uko mbali = una fronteras-limes essere distantiae, mji umo katika jimbo hili = ista-una urbes essere intral regione ista, simba yupo mwituni = una leones essere una silvae-forestae (prol animata "leone", yupo del personalia genere substituere "ipo" del animalia genere),

locativa suffixos +ni

possibile quoque utere sinel +k+, +p+, +m+ affixe:

• mji huu umejengwa kisiwani = urbes ista constructa insulae,

nominem del loce modificare nulla locativa affixos

• nitaishi Uganda = me future vivere Ugandae ~ nitaishi shuleni = me future vivere scholae ~ nitaishi nchini Uganda = me future vivere terrae Uganda

possessiva-attributiva

• possessiva praepositiones sequere possessionem, praecedere possessorem et indicare generum del possessionem:

chumba cha mtu = camaras del homine, ukuta wa nyumba = parietes del casae, nyumba za watu = casas del multa popule

• possessiva praepositiones possibile utere quoque antel actione:

chombo cha kuzimia moto = instrumentos prol extinctione focum-ignem,

• possessiva praepositiones antel numerale indicare ordinem:

mtu wa tano = una homines quinta, kiti cha sita = una sellas sexta, nyumba ya tisa = una domos nona, mtu wa pili = una homines secunda, siku ya tatu = una dies tertia, EXCEPTIONALE - prima: mtoto wa kwanza = una infantes prima, kitabu cha kwanza = una libros prima,

• possessiva praepositiones ya postel sehemu vocabule antel numerale indicare fractionem:

sehemu ya tano = 1/5, sehemu ya tisa = 1/9, EXCEPTIONALE - 1/2 (nusu), 1/3, 1/4 (robo), 1/8

• possessiva praepositiones quoque indicare qualitativa attributum:

mtu wa akili = homines sapientia (< akili = sapientias), onyesho la biashara = expositiones-spectaculis commercialia (< biashara = commerciīs), nyumba ya miti = una domos lignea (< miti = pluria arbores)

• +a possessivum possibile substituere attributiva +enye suffixos del possessore:

kikombe chenye maziwa = cuppas col lacte (~ kikombe cha maziwa = cuppas prol lacte), mambo yenye faida = res utilia (< faida = profectus-beneficiis), mtu mwenye nguvu = homines fortia (< nguvu = fortitudines),

• possessiva praepositiones substituere locativa suffixum +ni localia animata complimente:

amefiki kwa rafiki yake = illos-singulare perfecte venire al amice una sua (~ amefiki rafikini kwake = illos-singulare perfecte venire al loce del amice una sua)

• locativa possessiva praepositiones kwa quoque indicare:

1. instrumentum: kwa kisu = per cultelle, kwa miguu = per pede,
2. directionem: anaenda kwa daktari = una personas ire al medice, barua zitokazo kwa wasomaji = pluria epistulas-litteras, quos venire abel multa lectore
3. causam: alikufa kwa njaa = ista una personas morere causael fame, kwa vile / kwa hivyo = ista causae ..., kwa sababu / kwa kuwa / kwa maana / kwani = ... ista causae, ut ..., kwa nini ukafanya hivi? = prol que te-facere ista-mode?
4. durationem: kwa miaka mitatu = durantel 3 anne

subiectiva et obiectiva

• subiectiva morphemas initialel praedicate indicare generum del subiecte
• obiectiva morphemas inel praedicate antel verba radicale indicare generum del obiecte

walifanya = pluria personas praeterite facere, watoto wanakisoma kitabu = multa infantes legere librum, anakitwaa = una personas prehendere ista( re)m, wamefika = multa personas (perfecte) venire,

• prol animata subiecte praedicatos inconditionale habere subiectiva praefixum del personalia genere independentel genero del actualia vocabule

amicos perfecte partire = rafiki ameondoka (imeondoka - impossibile, independente ut rafiki repraesentare aliena generum)

• subiectiva praefixos quoque praecedere praedicativum: nyumba i tayari = ista-una domos-casas essere completa-preparata,
• subiectiva praefixos col +na suffixum praecedere possessionem: ana kalamu = una-personas habere calamum-stilum, chumba hiki kina madirisha matatu = camara ista una habere fenestram 3,

adiectiva

adiectivos sequere substantivum

• adiectiva praefixos indicare generum del qualificata substantive

mtoto mdogo = infantes minuscula, nchi nzuri = terras bella, amekwenda katika nchi nyingine = una personas praeterite ire al terrae alia,

• adiectiva del Arabica origine ne indicare generum del qualificata substantive

mtu tajiri = homines divita-rica, kitabu ghali = libros cara, chumba safi = camaras pura-limpida

• (extreme =) sana et hasa sequere adiectivum

mtu mwema sana = extreme bona homines, nyumba kubwa sana = extreme granda domos, njia mbaya hasa = extreme mala vias

• comparativa morphemas (maiore =) kuliko, kupita, kushinda sequere adiectivum et praecedere comparatam

mtoto huyu ni mrefu kuliko yule = ista infantes maiore longa ecce illae, matunda haya ni matamu kushinda mengine = fructos ista essere dulcia maiore l alie, njia hii ni ndefu kupita njia ile = via ista essere longa maiore l via ille

• superlativa constructione

machungwa haya ni mabivu kuliko yote = citros multa ista essere matura maiore l omne, huyu ndiye mtu aliye mwema = istos (essere) illa homines, quos (essere maxime) bona,

numerales

• adiectiva numerales (1 moja / mosi, 2 mbili / pili, 3 tatu, 4 nne, 5 tano, 8 nane < nne na nne = 4+4) sequere substantivum col propria adiectiva praefixe del genere del qualificata substantive

mtu mmoja = homines una, miti mitano = arbores quina, vikombe vinane = cuppas octona, wamefika watatu = perfecte venire personas 3 (terna)

• substantiva numerales (10 kumi) et Arabica numerales (6 sita , 7 saba, 9 tisa, 20 ishirini, 30 thelathini ... 50 hamsini ... 100 mia, 1000 elfu) utere sinel praefixe del genere

watu kumi = homines decena, vikombe kumi = cuppas decena, watu sita = homines 6 (sena), miti saba = arbores septena, vikombe ishirini = cuppas 20,

• composita numerales utere col praefixe del genere sicut simplicia numerales

watu kumi na watatu = homines 13, watu kumi na tisa = homines 19,

100e et 1000e possibile conectar adiectiva praefixum del genere del componente

• mamia = multa centenos / multa centene, maelfu = multa millenos / multa millenae,

centenos et millenos se multiplicare sicut ordinaria substantivos col adiectiva numerale

• mia mbili 200, mia sita 600, mia tisa 900, elfu mbili 2000, elfu tatu 3000, elfu saba 7000

finalia simplicia numeralem separare na (= et):

• kumi na moja 11, kumi na tatu 13, kumi na tisa 19, ishirini na moja 21, thelathini na saba 37, hamsini na tano 55, mia mbili na hamsini 250, elfu moja mia tisa na sitini 1960

fractionem et ordinem indicare possessiva praefixos.

demonstrativa

• demonstrativa praefixos antel suffixum +le del distantiae (oratore) indicare generum del qualificata substantive: yule = ecce illa (personas), vile = ecce illa plurie (instrumentos)

• demonstrativa suffixos postel praefixum h+ del proximitate (oratore) indicare generum del qualificata substantive: huu = ista (plantas), hizi = ista plurie (animales)
• definitiva suffixos +o+ postel demonstrativa suffixum del genere indicare cognita substantivum: huo = ista (plantas) notificata, hizo = ista pluria (animales) relata, wakati huo sehemu nyingi za habari zitakuwa zimesahauliwa = tempore ista partes multa del informatione (future) oblita,

demonstrativos sequere substantivum: miti hii = ista pluria arbores, mtu huyo = ista cognita homines, kitabu hicho = ista notificata libros, mto ule = ecce illa flumines-rivulos

dupla demonstrativa morphemas antel demonstrativa vocabule specificare qualificata substantivum: neno lili hili = vocabulis exacte ista, kiti kiki hiki = sellas particulare ista

quoque summa suffixos +ote (= omnia) congruere genere del qualificata substantive: miti yote = omnia (pluria) arbores, kuta zote = omnia muros-parietes, chumba zote = omnia camaras

quoque interrogativa suffixos +pi (= qualia) congruere genere del qualificata substantive: watu wapi? = qualia pluria homines, matunda yapi = qualia pluria fructos

demonstrativos quoque indicare adverbalia modum

• usuale col +vi+: hivi = ista mode (~ vitu hivi = ista pluria res), vilevile = identica mode (~ vitu vile = ecce illa pluria res),
• locativos col +pa+: hapa = ista loce, pale = ecce illa loce, weka hapa = (me petere, ut te illum) ponere al ista-loce!,

coniunctiva-relativa

coniunctiva affixes coniungere substantivum col subordinata verbae sicut participios aut relativa pronomines.

subordinata praedicatos possibile habere solummode temporalia +na+, +li+, +ta+ka+ praefixum.

• mwaka ujao = annos proxima-sequenta (annos, quos sequere),
• mara kwa mara watu wapendao mchezo huo wanakutana pamoja = vice perel vice pluria-homines fascinata abel lude-ioce ista se reciproce incontrare,
• kati ya wenzi wake waliofanya kazi bandarini katika kampuni moja kulikuwa na kijana mmoja, aliyetaka sana kumwoa = interel pluria-amice sua, quos-praeterite-facere laborem portu(e) inel corporatione una praeterite-existere iuvenes una, quos-praeterite-desiderare extreme maritare,

participium amba(o) ~ dicta (< +amba = dicere) initiare subordinata sententiam

• nimekuwa nikisumbuliwa sana na kuumwa tumbo wakati nilipokwenda daktari ambaye alinipa dawa = me perfecte essere turbulata-irritata extreme abel dolore del stomache usquel ista tempore, que me praeterite ire doctore, quos (singulare) praeterite me dare remedium-medicamentum.

+ko+, +po+, +mo+ affixos indicare subordinata localia praedicatum

• kule Mombasa alikofika aliona bahari kwa mara ya kwanza = illa-loce Mombasae, qua-loce ista-una-personas-praeterite-advenire ista-una-personas-praeterite-videre marium prol vice prima,
• aliwachukua mpaka pale alipoacha motokaa yake = una-personas-praeterite-pluria-personam-dirigere usquel ista-loce, qua-loce ista-una-personas-praeterite-deserare-laxare motoria-carrum sua,
• alikwenda London jana ambako atafanya mazungumzo = una-personas-praeterite-(trans-)ire London here, qua-loce ista-una-personas-future-facere conversationem-discussionem

+po+ affixos quoque possibile indicare subordinata temporalia praedicatum

• nilipokwenda nyumbani nilisikia sauti za watu = me-praeterite qua-tempore (trans-)ire mansione-lare, (ista-tempore) me-praeterite-audire pluria-voces del pluria-homines
• wakati alipokuwa Arusha alitembea shamba mpya = tempore (, que) una-personas-praeterite-essere Arushae, ista-una-personas-praeterite-ambulare campe-horte nova
• tangu tulipoanza kujifunza miaka mingi imepita = (inde-)postel tempore, que nos-praeterite-initiare ut-studere, annos multa perfecte-(elapse-)transcendere
• tutakapokwenda = ista tempore, que nos future ire

Kiswahili - Swahili linguas

origines

Суахили-русский словарь. Kamusi ya kiswahili-kirusi 1961 Д.А.Ольдерогге
Wesley Oisebe